Privacy  

HvJ EU 5 november 2026, IT 5640; ECLI:EU:C:2026:933 (Bayerisches Landesamt für Datenschutzaufsicht). Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelt dat een toezichthoudende autoriteit die een klacht op grond van artikel 77 AVG behandelt, zelf als verwerkingsverantwoordelijke in de zin van artikel 4, punt 7, AVG moet worden aangemerkt voor de persoonsgegevens van de klager die zij daarbij verwerkt. De zaak betreft een geschil tussen de Duitse journalist Joachim Lindenberg en het Bayerische Landesamt für Datenschutzaufsicht, de Beierse toezichthouder op gegevensbescherming. Lindenberg had bij de toezichthouder een klacht ingediend over een derde, waarna een onderzoeksprocedure werd ingesteld. Nadat de toezichthouder hem had meegedeeld dat bij deze derde inbreuken op de gegevensbeschermingsregels waren vastgesteld, verzocht Lindenberg op grond van artikel 15 AVG om inzage in zijn dossier. De toezichthouder wees dit verzoek af onder verwijzing naar artikel 20, lid 2, van de Beierse wet inzake gegevensbescherming, dat het recht op informatie en inzage in dossiers en bestanden van toezichthoudende autoriteiten uitsluit. Hoewel Lindenberg later alsnog inzage in het dossier kreeg, bleef hij een rechterlijk oordeel verlangen over de rechtmatigheid van de eerdere weigering. Het Hof overweegt dat een toezichthouder bij de behandeling van een klacht persoonsgegevens van de klager vastlegt, raadpleegt, opslaat en gebruikt en daarom als verwerkingsverantwoordelijke moet worden beschouwd. De toezichthouder is bijgevolg in beginsel verplicht de klager inzage te verlenen in de hem betreffende persoonsgegevens en de in artikel 15 AVG genoemde informatie. Dit recht omvat echter geen algemeen recht op inzage in het volledige administratieve dossier of alle documenten waarover de toezichthouder beschikt.

HvJ EU Conclusie A-G 15 oktober 2026, IT 5638; ECLI:EU:C:2026:871 (Universal Versand). Advocaat-generaal Medina concludeert dat de automatische weigering van bepaalde betaalmethoden op basis van een geautomatiseerde kredietwaardigheidsbeoordeling onder artikel 22, lid 1, AVG kan vallen wanneer die weigering eraan in de weg kan staan dat een koopovereenkomst tot stand komt. De zaak betreft een geschil tussen de Oostenrijkse consumentenorganisatie Verein für Konsumenteninformation en postorderbedrijf Universal Versand GmbH. Het bedrijf beoordeelt de kans op wanbetaling van klanten via een geautomatiseerd proces voordat zij gebruik mogen maken van betaalmethoden zoals betaling op rekening of in termijnen. Bij nieuwe klanten wordt daarvoor een externe kredietwaardigheidscontrole uitgevoerd. Wanneer een klant bij het externe bedrijf niet bekend is of een ongunstige beoordeling krijgt, kan de gewenste betaalmethode automatisch worden geweigerd. De klant kan dan nog wel met bijvoorbeeld een creditcard of PayPal betalen en heeft bij een automatische weigering de mogelijkheid om een handmatige controle te verzoeken en het besluit aan te vechten. Volgens de consumentenorganisatie is deze praktijk systematisch in strijd met artikel 22 AVG. De advocaat-generaal overweegt dat een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking gebaseerd besluit voor een klant rechtsgevolgen kan hebben of hem anderszins in aanmerkelijke mate kan treffen wanneer de weigering van bepaalde betaalmethoden ertoe kan leiden dat hij de overeenkomst niet kan sluiten, bijvoorbeeld omdat hij de koopprijs niet onmiddellijk kan voldoen. Het feit dat alternatieve betaalmethoden beschikbaar blijven, sluit de toepasselijkheid van artikel 22, lid 1, AVG daarom niet uit.

HvJ EU 5 november 2026, IT 5636; ECLI:EU:C:2026:936 (Netz Niederösterreich () en compteurs intelligents). Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelt dat een netbeheerder op grond van richtlijn 2019/944 niet verplicht is tegemoet te komen aan de wens van een eindafnemer om geen slimme elektriciteitsmeter te ontvangen en in plaats daarvan een conventionele meter ter beschikking te stellen. De zaak betreft een geschil tussen een Oostenrijkse consument en netbeheerder Netz Niederösterreich GmbH over de vervanging van een conventionele elektriciteitsmeter door een slimme meter. De consument weigert de vervanging vanwege zorgen over elektromagnetische straling en de bescherming van haar persoonsgegevens. Zij stelt onder meer dat de gegevensoverdracht onvoldoende beveiligd is en dat zij niet kan controleren of de netbeheerder toegang tot haar verbruiksgegevens heeft verkregen. Het Hof overweegt dat de artikelen 19, 21 en 22 van richtlijn 2019/944, gelezen in samenhang met bijlage II, de invoering van slimme-metersystemen sterk aanmoedigen om energie-efficiëntie en de actieve deelname van consumenten aan de energiemarkt te bevorderen. Hoewel eindafnemers die niet over een slimme meter beschikken recht hebben op een conventionele meter die aan bepaalde minimumeisen voldoet, volgt hieruit geen algemeen recht om de installatie van een slimme meter te weigeren of in alle gevallen een conventionele meter te behouden.

HvJ EU Conclusie A-G 5 november 2026, IT 5637; ECLI:EU:C:2026:948 (Undelam). Advocaat-generaal Szpunar concludeert dat een dynamisch IP-adres dat door een websitebeheerder automatisch aan een derde wordt doorgegeven, onder bepaalde voorwaarden een persoonsgegeven vormt in de zin van artikel 4, punt 1, AVG. De zaak betreft een geschil tussen een Duitse websitebeheerder en een internetgebruiker die met geautomatiseerde software websites bezocht waarop Google Fonts dynamisch was geïntegreerd. Door deze configuratie werden de lettertypen rechtstreeks van Google-servers geladen, waarbij het dynamische IP-adres van de bezoeker automatisch aan Google in de Verenigde Staten werd doorgegeven. De gebruiker had software ontwikkeld om dergelijke websites op te sporen en automatisch te bezoeken, waarna hij via zijn advocaat een financiële vergoeding verlangde wegens vermeende AVG-inbreuken. De websitebeheerder betaalde aanvankelijk 170 euro, maar vorderde dit bedrag later terug. Volgens de advocaat-generaal moet bij de kwalificatie van een dynamisch IP-adres als persoonsgegeven worden beoordeeld of de ontvanger beschikt over middelen waarvan redelijkerwijs valt te verwachten dat daarmee de betrokkene kan worden geïdentificeerd. Daarbij is een niet-onbeduidend identificatierisico voldoende. De mogelijkheid om het IP-adres te combineren met andere door Google verzamelde gegevens kan hierbij van belang zijn. Het staat aan de nationale rechter om dit te beoordelen. Wanneer de ontvanger over dergelijke identificatiemiddelen beschikt, vormt het IP-adres rechtstreeks een persoonsgegeven ten aanzien van die ontvanger en indirect ten aanzien van de websitebeheerder, mits deze wist of had moeten weten dat de ontvanger over die middelen beschikte.

Rb. Amsterdam 21 oktober 2026, IEF 23995; RB 4180; IT 5635; ECLI:NL:RBAMS:2026:10630 (SOMI tegen X Corp c.s.). In deze zaak tussen Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI) en X Corp, staat de ontvankelijkheid van SOMI in een collectieve actie namens ongeveer acht miljoen Nederlandse gebruikers van X (voorheen Twitter) centraal. SOMI stelt dat [gedaagden] met de inrichting, exploitatie en beveiliging van het platform de grondrechten van gebruikers schenden. De verwijten hebben onder meer betrekking op datalekken, ongeoorloofde microtargeting en haatzaaiende berichten. SOMI vordert dat [gedaagden] deze praktijken beëindigen en de schade van gebruikers vergoeden. In een eerder tussenvonnis heeft de rechtbank geoordeeld dat SOMI aan vrijwel alle ontvankelijkheidseisen van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) voldoet. Alleen de financiële middelen en de zeggenschap over de collectieve vordering moesten nader worden onderbouwd. De rechtbank stelt voorop dat het middelenvereiste van artikel 3:305a lid 2 onder c BW slechts marginaal hoeft te worden getoetst. Een belangenorganisatie moet aannemelijk maken dat zij over voldoende middelen beschikt of kan beschikken om de procedure te voeren. De rechter hoeft daarbij niet diepgaand te onderzoeken of de organisatie de gehele procedure kan financieren en hoeft evenmin vooraf zekerheid te verkrijgen over de financiering van een eventueel hoger beroep of cassatie. Ook is geen zelfstandig onderzoek vereist naar de kapitaalkrachtigheid en solvabiliteit van de externe procesfinancier.

Rb. Limburg 22 oktober 2026, IEF 23989; IEFbe 5633; ECLI:NL:RBLIM:2026:11057 ([ex-werknemer] tegen [de N.V.]). In deze zaak tussen [ex-werknemer] en [N.V.] staat de vraag centraal of het maken en verspreiden van pornografische deepfake-afbeeldingen van onder meer (oud-)collega's een ontslag op staande voet en ontbinding van de arbeidsovereenkomst rechtvaardigt. [ex-werknemer] heeft tijdens zijn dienstverband bij een eerdere werkgever zonder toestemming gezichten van bestaande personen digitaal op pornografische afbeeldingen geplaatst en deze op een openbare website gepubliceerd. Onder de slachtoffers bevinden zich meerdere voormalige collega's, van wie één inmiddels bij zijn nieuwe werkgever [N.V.] werkzaam is. Bij zijn indiensttreding heeft [ex-werknemer] deze gedragingen en zijn eerdere aanhouding door de politie verzwegen, ondanks een door hem ondertekende integriteitsverklaring. Nadat de werkgever van de deepfakes op de hoogte raakt en aanwijzingen ontvangt dat [ex-werknemer] mogelijk opnieuw bij de verspreiding van dergelijke afbeeldingen betrokken is, wordt hij op staande voet ontslagen. De kantonrechter oordeelt dat onvoldoende vaststaat dat [ex-werknemer] na zijn eerdere aanhouding is doorgegaan met het vervaardigen en verspreiden van deepfakes. Hoewel er aanwijzingen zijn voor betrokkenheid bij een nieuw account, is nader onderzoek nodig om dit met voldoende zekerheid vast te stellen. Omdat ontslag op staande voet een uiterste middel is en de werkgever de werknemer al op non-actief had gesteld, houdt het ontslag geen stand.

Rb. Zeeland-West-Brabant 11 juni 2026, IT 5624; ECLI:NL:RBZWB:2026:8180 ([eiser] tegen het college van B&W Breda). In deze zaak tussen [eiser] en het college van B&W van Breda staat een AVG-inzageverzoek centraal. [eiser] heeft het college verzocht om inzage in zijn persoonsgegevens. Nadat het college het verzoek aanvankelijk niet had ingewilligd vanwege een lopend adresonderzoek, heeft het alsnog inzage verleend. [eiser] maakt bezwaar tegen de door het college gehanteerde aanvraagdatum, omdat deze van belang is voor de verschuldigdheid van een dwangsom wegens niet tijdig beslissen. Later voert hij alsnog inhoudelijke bezwaren aan tegen de verstrekte informatie, waaronder de onvolledigheid daarvan en het zwartlakken van gegevens.

Rb. Noord-Holland 9 december 2025, IT 5605; ECLI:NL:RBNHO:2025:14641 ([verzoeker 1] en [verzoeker 2] tegen [verweerder]). Twee koks verzoeken de kantonrechter om ieder een billijke vergoeding van € 30.000 wegens het niet voortzetten van hun arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. Aanleiding is dat een leidinggevende via WhatsApp Web op een zakelijke laptop toegang heeft gekregen tot een privégesprek tussen de werknemers, waarin zij zich negatief uitlieten over collega's en leidinggevenden. De leidinggevende heeft het gesprek doorzocht, foto's van berichten gemaakt en deze met anderen binnen de onderneming gedeeld. Vervolgens heeft de werkgever besloten de arbeidsovereenkomsten niet te verlengen vanwege een vertrouwensbreuk. Volgens de werknemers is sprake van een ongerechtvaardigde inbreuk op hun privacy en ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever. De kantonrechter stelt voorop dat WhatsApp-gesprekken in beginsel privé zijn en onder de bescherming van artikel 8 EVRM vallen. Werknemers mogen erop vertrouwen dat hun privécommunicatie niet door hun werkgever wordt gelezen, ook wanneer deze via WhatsApp Web op een zakelijke laptop toegankelijk is.

Rb. Noord-Holland 24 februari 2026, IT 5604; ECLI:NL:RBNHO:2026:1782 (Cocensus tegen PWN). Cocensus, een openbaar lichaam dat voor verschillende Noord-Hollandse gemeenten onder meer de rioolheffing verzorgt, vordert in kort geding dat drinkwaterbedrijf PWN de naam-, adres- en woonplaatsgegevens (NAW-gegevens) van haar contractanten verstrekt. PWN verstrekte deze gegevens voorheen samen met de waterverbruiksgegevens, maar is daar per 1 oktober 2024 uit privacyoverwegingen mee gestopt. Volgens PWN is het verstrekken van NAW-gegevens van alle contractanten in strijd met het beginsel van dataminimalisatie uit artikel 5 lid 1 onder c AVG, omdat niet iedere contractant ook degene is aan wie de aanslag rioolheffing moet worden opgelegd. Cocensus stelt daartegenover dat PWN op grond van het Besluit gegevensverstrekking gemeentelijke belastingheffing (Bggb) verplicht is deze gegevens te verstrekken. De voorzieningenrechter volgt Cocensus. Op grond van artikel 5 Bggb moet PWN als informatieplichtige desgevraagd de NAW-gegevens verstrekken van personen die voor de openbare dienst bestemde gemeentebezittingen gebruiken of genot hebben van gemeentelijke diensten. Hieronder vallen naar het voorlopig oordeel ook de contractanten van PWN. Daarbij is niet van belang of zij zelf feitelijk het water of het perceel gebruiken en of zij uiteindelijk degenen zijn aan wie een aanslag rioolheffing wordt opgelegd.

HvJ EU Conclusie A-G 1 oktober 2026, IT 5594; ECLI:EU:C:2026:803 (Bisdom Gent). Een man die in 1955 als minderjarige werd gedoopt, heeft het bisdom Gent verzocht om zijn persoonsgegevens uit alle fysieke en digitale doopregisters en archieven te verwijderen. Het bisdom registreerde zijn uittreding uit de rooms-katholieke kerk en haalde zijn persoonsgegevens in het doopregister door, maar liet deze leesbaar. De man diende daarop een klacht in bij de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), die vaststelde dat het bisdom de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) had geschonden en het opdroeg de persoonsgegevens te wissen. Het bisdom stelde beroep in bij het hof van beroep Brussel, dat prejudiciële vragen stelde over het recht op gegevenswissing, de godsdienstvrijheid en de historische waarde van doopregisters. Advocaat-generaal Medina stelt dat iemand die als minderjarige is gedoopt en zich als volwassene van de betrokken religieuze gemeenschap wil distantiëren, op grond van artikel 17, lid 1, onder c, en artikel 21, lid 1, AVG in beginsel recht heeft op wissing van zijn persoonsgegevens, tenzij de verwerkingsverantwoordelijke dwingende gerechtvaardigde gronden voor verdere verwerking aantoont die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene. Daarbij moet een afweging worden gemaakt tussen het recht op bescherming van persoonsgegevens en de godsdienstvrijheid en autonomie van de kerk. De nationale rechter moet alle omstandigheden van het individuele geval beoordelen, waaronder de redenen voor het verzoek om gegevenswissing en de mogelijke gevolgen van een weigering voor de betrokkene.