Rb. Amsterdam 28 oktober 2026, IT 5646; ECLI:NL:RBAMS:2026:10674 (Rox tegen MCM c.s.). De rechtbank oordeelt dat investeringsmaatschappij Maeander Capital Management (MCM) en twee bij haar betrokken personen niet aansprakelijk zijn voor de schade die Rox Development stelt te hebben geleden door een investering van € 5 miljoen in de Duitse Soli-groep, die onder meer glasvezelcommunicatienetwerken aanlegde. Rox verkreeg in november 2022 via een Nederlandse investeringsvennootschap een indirect belang van ongeveer 13% in de Soli-groep. Nadat de financiële positie van de groep verslechterde, het belang in het kader van een herstructurering voor € 1 aan financier Kartesia werd overgedragen en de groep uiteindelijk failliet ging, stelde Rox MCM en de twee betrokken personen aansprakelijk. Volgens Rox had MCM voorafgaand aan de investering bewust onjuiste of onvolledige informatie verstrekt over de financiële resultaten, de mogelijkheid om stijgende kosten aan klanten door te berekenen en de verhoudingen met belangrijke financiers en klanten. De rechtbank volgt deze verwijten niet. Hoewel MCM ook na het bereiken van commerciële overeenstemming in juni 2022 gehouden bleef Rox over relevante financiële ontwikkelingen te informeren, blijkt uit de verstrekte bedrijfsrapportages dat Rox vóór de aandelenoverdracht op de hoogte was van de tegenvallende resultaten. Zo waren de daadwerkelijk gerealiseerde EBITDA, de afwijkingen ten opzichte van de begroting en de aard van de hogere pro forma EBITDA voldoende inzichtelijk gemaakt. Ook was Rox bekend met de verwachte daling van de kaspositie. Verder volgt uit de verstrekte informatie niet dat MCM had gegarandeerd dat de Soli-groep stijgende kosten altijd aan haar klanten kon doorberekenen. Evenmin is voldoende onderbouwd dat de relaties met financier Kartesia en belangrijke klant Deutsche Glasfaser vóór de overdracht al ernstig waren verstoord. De rechtbank concludeert daarom dat niet is komen vast te staan dat MCM Rox over deze onderwerpen onjuist of onvolledig heeft geïnformeerd.

Rb. Amsterdam 28 oktober 2026, RB 4191; IT 5647; ECLI:NL:RBAMS:2026:10575 (SEH, SCCC en SCJ tegen de energieleveranciers). In deze zaak tussen Stichting Eerlijke Handelspraktijken (SEH), Stichting Consumenten Competition Claims (SCCC) en Stichting Consumer Justice (SCJ) enerzijds en tien energieleveranciers, waaronder Budget Thuis, Eneco, Essent en Vattenfall, anderzijds staat de vraag centraal of energieleveranciers een oneerlijk prijswijzigingsbeding hebben gehanteerd in hun variabele energiecontracten. De stichtingen stellen dat artikel 19.3 van de Algemene voorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers 2017 (AV 2017) onvoldoende transparant is en energieleveranciers te veel ruimte biedt om hun tarieven eenzijdig te wijzigen. Volgens de stichtingen is het beding daarom oneerlijk en onredelijk bezwarend. Daarnaast stellen zij dat de energieleveranciers zich schuldig hebben gemaakt aan oneerlijke handelspraktijken. De stichtingen hebben op grond van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) collectieve vorderingen ingesteld. Zij verzoeken onder meer om vernietiging van de prijswijzigingsbedingen, een verbod op het verdere gebruik daarvan en terugbetaling of schadevergoeding voor getroffen afnemers. De energieleveranciers betwisten dat de procedures gezamenlijk kunnen worden behandeld. Volgens hen bestaan relevante verschillen tussen de gehanteerde contracten, productvoorwaarden en de wijze waarop prijswijzigingen zijn toegepast.

Rb. Amsterdam 28 oktober 2026, IT 5645; ECLI:NL:RBAMS:2026:10575 (de stichtingen tegen de energieleveranciers). De rechtbank oordeelt dat de collectieve vorderingen van drie belangenorganisaties tegen tien energieleveranciers over een prijswijzigingsbeding in variabele energiecontracten gezamenlijk kunnen worden behandeld op grond van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA). Stichting Eerlijke Handelspraktijken, Stichting Consumenten Competition Claims en Stichting Consumer Justice hebben collectieve vorderingen ingesteld tegen onder meer Vattenfall, Eneco, Essent, Energiedirect en Budget Thuis. De vorderingen hebben betrekking op overeenkomsten voor onbepaalde tijd met variabele energietarieven, waaronder zowel ACM-modelcontracten als vrije variabele contracten. Overeenkomsten met vaste of dynamische tarieven vallen buiten het geschil. Volgens de stichtingen is artikel 19.3 van de Algemene voorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers 2017 (AV 2017), dat energieleveranciers onder meer vanwege marktontwikkelingen en wijzigingen in kostenstructuren de mogelijkheid biedt leveringstarieven aan te passen, onvoldoende transparant en onredelijk bezwarend. Zij vorderen onder meer verklaringen voor recht, vernietiging van de wijzigingsbedingen, een verbod op verder gebruik en terugbetaling of schadevergoeding voor de betrokken afnemers. De vorderingen zien op consumenten en, voor zover ingesteld door Stichting Consumer Justice, ook op bepaalde groepen kleine ondernemers. Verschillende energieleveranciers betwisten de relatieve bevoegdheid van de Rechtbank Amsterdam en verzoeken om splitsing van de procedures vanwege verschillen in productvoorwaarden en contractuele omstandigheden. De rechtbank stelt echter vast dat alle betrokken energieleveranciers de AV 2017 op hun overeenkomsten met kleinverbruikers toepassen en dat de bevoegdheid tot tariefwijziging bij variabele contracten steeds op hetzelfde artikel 19.3 berust. De uiteenlopende productvoorwaarden doen hieraan niet af, omdat niet is gesteld dat deze daarvan afwijken. Het gebruik van dit identieke beding kan daarom worden aangemerkt als één gebeurtenis in de zin van artikel 1018d lid 1 Rv. Omdat daarnaast gelijksoortige feitelijke en rechtsvragen aan de orde zijn, bestaat voldoende samenhang voor gezamenlijke behandeling op grond van artikel 107 Rv. De rechtbank acht zich bevoegd en wijst de verzoeken tot splitsing, in ieder geval in dit stadium van de procedure, af.

HvJ EU 12 november 2026, IEF 24016; IT 5648; IEFbe 4396; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM). Het Hof oordeelt dat aanbieders van onlinediensten voor het delen van content geen afzonderlijke toestemming voor reproductiehandelingen hoeven te verkrijgen wanneer deze technisch noodzakelijk zijn om door gebruikers geüploade beschermde werken aan het publiek mee te delen of beschikbaar te stellen. Aanleiding is een geschil tussen de Oostenrijkse collectieve beheerorganisaties Austro-Mechana en AKM en de Oostenrijkse toezichthouder op collectieve beheerorganisaties. Austro-Mechana beheert onder meer het reproductierecht, terwijl AKM het recht van mededeling aan het publiek en het recht van beschikbaarstelling beheert. Austro-Mechana verzocht de toezichthouder vast te stellen dat haar beheersbevoegdheid ook betrekking heeft op de digitale kopieën die op de servers van onlineplatforms worden gemaakt wanneer gebruikers beschermde content uploaden. De toezichthouder wees dit verzoek af, waarna de beheerorganisaties beroep instelden. De verwijzende Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen over de verhouding tussen het reproductierecht van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG en artikel 17 DSM-richtlijn (2019/790). Het Hof stelt vast dat de opslag van digitale kopieën op de servers van aanbieders van onlinediensten voor het delen van content een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. De uitzondering voor tijdelijke reproductiehandelingen van artikel 5 lid 1 van die richtlijn is niet van toepassing wanneer deze kopieën langdurig of voor onbepaalde tijd worden opgeslagen, hetgeen de nationale rechter moet verifiëren. Volgens het Hof volgt echter uit de context en doelstelling van artikel 17 lid 1 DSM-richtlijn dat de toestemming die aanbieders moeten verkrijgen voor de mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van beschermde content ook de reproductiehandelingen omvat die technisch noodzakelijk zijn om deze handelingen mogelijk te maken. Voor dergelijke reproducties is daarom geen afzonderlijke toestemming van de rechthebbenden vereist.

Rb. Midden-Nederland 23 oktober 2026, IT 5644; ECLI:NL:RBMNE:2026:7415 ([eisende partij] tegen TikTok). De voorzieningenrechter oordeelt dat TikTok een geblokkeerd gebruikersaccount voorlopig niet hoeft te herstellen, omdat de gebruiker met het plaatsen van video's en berichten met aan de Islamitische Staat (IS) gerelateerde muziek de Communityrichtlijnen van het platform heeft geschonden. De gebruiker, die meer dan 27.000 volgers heeft, zag zijn account op 20 mei 2026 geblokkeerd nadat TikTok bij vier publicaties schendingen van haar richtlijnen had geconstateerd wegens gewelddadige en haatdragende organisaties, personen of inhoud. Onder de publicaties waren zogenoemde nasheeds te horen, een vorm van islamitische vocale muziek met een religieuze of spirituele inhoud. De voorzieningenrechter stelt voorop dat nasheeds niet noodzakelijkerwijs verband houden met geweld of terroristische organisaties, maar acht voldoende aannemelijk dat twee van de gebruikte nasheeds afkomstig zijn van de Ajnad Foundation, de mediatak van IS, en dat een derde nasheed met IS verbonden is. Bovendien bevatten twee van de liederen met name gewelddadige en haatdragende teksten. Het gebruik van deze specifieke muziek levert volgens de rechtbank een schending van de Communityrichtlijnen van TikTok op. Dat de gebruiker de teksten niet verstond of de muziek uit de muziekbibliotheek van TikTok had geselecteerd, maakt dit niet anders. De gebruiker draagt zelf verantwoordelijkheid voor de muziek die hij onder zijn publicaties plaatst. Ook de eerdere beslissingen van het ADR Center, waarin geen schendingen waren vastgesteld, leiden niet tot een ander oordeel, omdat het centrum de betreffende muziek niet had beoordeeld en zijn beslissingen niet bindend zijn. De voorzieningenrechter benadrukt dat noch TikTok noch de rechtbank ervan uitgaat dat de gebruiker zelf banden heeft met IS of sympathiseert met extremistisch gedachtegoed.

Rb. Overijssel 23 oktober 2026, IT 5643; ECLI:NL:RBOVE:2026:6485 ([partij A] tegen [partij B]). De voorzieningenrechter oordeelt dat een man gedurende vijf jaar geen berichten over zijn voormalige partner en hun minderjarige kinderen op sociale media mag publiceren, omdat hun recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer in dit geval zwaarder weegt dan zijn vrijheid van meningsuiting. Partijen hebben een relatie gehad waaruit twee minderjarige kinderen zijn geboren. Bij arrest van 21 oktober 2025 had het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden de man al een uitingsverbod voor de duur van één jaar opgelegd, op straffe van een dwangsom van € 1.000 per overtreding, met een maximum van € 50.000. Ondanks dit verbod bleef de man berichten plaatsen over zijn ex-partner en de kinderen, waarna hij het maximale bedrag aan dwangsommen verbeurde en betaalde. Ook daarna bleef hij berichten publiceren, onder meer via LinkedIn, gericht aan de werkgever en collega's van zijn ex-partner, waarin hij zich negatief over haar uitliet in verband met ouderverstoting en kindermishandeling. Daarnaast plaatste hij een foto van zichzelf met de kinderen op sociale media. Nadat de vrouw opnieuw een kort geding had aangespannen en haar vorderingen bij verstek grotendeels waren toegewezen, stelde de man verzet in. De voorzieningenrechter stelt voorop dat bij een botsing tussen de vrijheid van meningsuiting van artikel 10 EVRM en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van artikel 8 EVRM geen van beide rechten op voorhand voorrang heeft. Gelet op de herhaalde overtredingen van eerdere verboden en de voortdurende publicaties weegt het belang van de vrouw en de kinderen bij de bescherming van hun privéleven in dit geval zwaarder dan het belang van de man bij de vrijheid van meningsuiting.

De Wet open overheid (Woo) moet de transparantie van het openbaar bestuur bevorderen. Voor journalisten vormt de wet een belangrijk instrument om overheidsinformatie te verkrijgen en het handelen van bestuursorganen te controleren. Maar in de praktijk blijkt de uitvoering niet altijd eenvoudig.

Bestuursorganen worden geconfronteerd met omvangrijke verzoeken, beperkte capaciteit en de noodzaak om verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. Voor journalisten kunnen lange behandeltermijnen, gedeeltelijke openbaarmaking en juridische procedures het verkrijgen van actuele informatie bemoeilijken. Daarmee ontstaat een spanningsveld tussen de uitvoerbaarheid van de Woo en het belang van een goed geïnformeerd publiek.

In hoeverre biedt de huidige wetgeving voldoende waarborgen voor effectieve journalistieke controle? Deze en andere vragen beantwoorden we tijdens het Nationaal Mediarechtcongres op donderdag 19 november. Dit bespreken we in een panel met

• Elisabeth Pietermaat (Pels Rijcken)
• Tim Staal (SPOON/Investico) en
• Hester van Rossum-ten Cate (Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding) 

Vanuit hun verschillende perspectieven gaan we hierover in discussie. De middag staat onder leiding van Remy Chavannes (Brinkhof). Er zijn op dit moment nog enkele plekken beschikbaar. 

Hof Den Haag 13 oktober 2026, IT 5642; ECLI:NL:GHDHA:2026:3005 ([appellante] tegen [geïntimeerde]). Het hof oordeelt dat een cyberverzekeraar het door een verzekerde betaalde losgeld na een ransomwareaanval moet vergoeden, omdat niet is komen vast te staan dat de uitkering in strijd zou zijn met Amerikaanse sanctieregelgeving. De zaak betreft een onderneming in de logistieke dienstverlening die in februari 2021 slachtoffer werd van een cyberaanval met de ransomware DoppelPaymer, waarbij ook de malware Dridex werd gebruikt. Een groot deel van het netwerk werd versleuteld, vitale back-upsystemen werden getroffen en ten minste 13.228 bestanden werden buitgemaakt. De onderneming betaalde vervolgens losgeld aan de hackers en vorderde vergoeding van deze betaling en de daarmee samenhangende kosten op grond van haar cyberverzekering. De verzekeraar weigerde uitkering, omdat het losgeld volgens haar waarschijnlijk ten goede was gekomen aan de Russische hackersgroep Evil Corp, die op de sanctielijst van de Amerikaanse Office of Foreign Assets Control (OFAC) staat. Zij beriep zich onder meer op twee bepalingen uit de polisvoorwaarden die volgens haar uitsloten dat zij in strijd met sanctieregelgeving dekking moest verlenen. Het hof stelt voorop dat de verzekeraar heeft erkend dat het betaalde losgeld in beginsel onder de dekking van de cyberverzekering valt. De polisvoorwaarden moeten volgens de Haviltex-maatstaf worden uitgelegd, waarbij vanwege het ontbreken van onderhandelingen over de betreffende bepalingen vooral gewicht toekomt aan hun bewoordingen en aan de polisvoorwaarden als geheel. Artikel 4.1 betreft uitsluitend het territoriale dekkingsgebied en bevat geen zelfstandige sanctieclausule. Artikel 4.28 vormt daarentegen wel een dekkingsuitsluiting, waarvan de verzekeraar de toepasselijkheid moet stellen en zo nodig bewijzen. Deze bepaling staat weigering van uitkering alleen toe wanneer de uitkering een inbreuk op sanctiewet- en regelgeving zou vormen. De enkele mogelijkheid dat sancties worden opgelegd of onzekerheid over de toepasselijkheid van sanctieregelgeving is daarvoor onvoldoende.

Rb. Amsterdam 15 oktober 2026, IT 5641; ECLI:NL:RBAMS:2026:10290 ([verzoeker 1] en [verzoeker 2] tegen Bitvavo). De rechtbank bepaalt dat een voorlopig deskundigenonderzoek naar een datalek bij cryptoplatform Bitvavo en de toegang van medewerkers tot klantaccounts pas mag plaatsvinden nadat partijen een geheimhoudingsovereenkomst hebben gesloten. De zaak betreft twee klanten van Bitvavo die vermoeden dat medewerkers zonder gerechtvaardigde reden hun accounts hebben ingezien en dat hun persoonsgegevens mogelijk betrokken zijn geweest bij een datalek in mei 2024. De rechtbank had bij tussenbeschikking van 21 mei 2026 al een voorlopig deskundigenonderzoek bevolen naar de vraag of hun gegevens bij het datalek betrokken waren en welke medewerkers tussen 1 januari 2024 en 1 september 2025 toegang tot hun accounts hadden gehad, wanneer en om welke reden. Bitvavo verzoekt de rechtbank haar eerdere feitelijke omschrijving aan te passen en voert aan dat bij het deskundigenonderzoek rekening moet worden gehouden met de privacy van haar medewerkers en de vereisten van noodzakelijkheid en proportionaliteit uit de AVG. De rechtbank ziet geen aanleiding om haar eerdere belangenafweging te wijzigen. Het belang van de verzoekers om te achterhalen welke medewerkers hun accounts hebben ingezien, weegt in dit geval zwaarder dan het privacybelang van de medewerkers. Daarbij acht de rechtbank vooral van belang dat fraudeurs die de verzoekers hadden benaderd, beschikten over zeer specifieke informatie, waaronder hun exacte cryptosaldi, de soorten cryptovaluta die zij bezaten en gegevens over hun beveiligingsmiddelen. Volgens de rechtbank onderscheidt deze informatie zich van gegevens die fraudeurs bijvoorbeeld via een datalek bij een derde zouden kunnen hebben verkregen.

HvJ EU 5 november 2026, IT 5640; ECLI:EU:C:2026:933 (Bayerisches Landesamt für Datenschutzaufsicht). Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelt dat een toezichthoudende autoriteit die een klacht op grond van artikel 77 AVG behandelt, zelf als verwerkingsverantwoordelijke in de zin van artikel 4, punt 7, AVG moet worden aangemerkt voor de persoonsgegevens van de klager die zij daarbij verwerkt. De zaak betreft een geschil tussen de Duitse journalist Joachim Lindenberg en het Bayerische Landesamt für Datenschutzaufsicht, de Beierse toezichthouder op gegevensbescherming. Lindenberg had bij de toezichthouder een klacht ingediend over een derde, waarna een onderzoeksprocedure werd ingesteld. Nadat de toezichthouder hem had meegedeeld dat bij deze derde inbreuken op de gegevensbeschermingsregels waren vastgesteld, verzocht Lindenberg op grond van artikel 15 AVG om inzage in zijn dossier. De toezichthouder wees dit verzoek af onder verwijzing naar artikel 20, lid 2, van de Beierse wet inzake gegevensbescherming, dat het recht op informatie en inzage in dossiers en bestanden van toezichthoudende autoriteiten uitsluit. Hoewel Lindenberg later alsnog inzage in het dossier kreeg, bleef hij een rechterlijk oordeel verlangen over de rechtmatigheid van de eerdere weigering. Het Hof overweegt dat een toezichthouder bij de behandeling van een klacht persoonsgegevens van de klager vastlegt, raadpleegt, opslaat en gebruikt en daarom als verwerkingsverantwoordelijke moet worden beschouwd. De toezichthouder is bijgevolg in beginsel verplicht de klager inzage te verlenen in de hem betreffende persoonsgegevens en de in artikel 15 AVG genoemde informatie. Dit recht omvat echter geen algemeen recht op inzage in het volledige administratieve dossier of alle documenten waarover de toezichthouder beschikt.