Machteld Hiemstra, 30 september 2026.

De EU AI Verordening is met ingang van 1 augustus 2024 gefaseerd in werking getreden. Op 2 augustus 2026 zijn de transparantieverplichtingen uit hoofde van artikel 50 van de EU AI Verordening (2024/1689, hierna AI Vo) in werking getreden. Ook is vanaf dat moment actieve handhaving in werking getreden, onder meer op de verplichting van AI-geletterdheid (artikel 4 AI Vo).

Dat het toepassen van AI-systemen niet altijd vlekkeloos verloopt, kan inmiddels als algemeen bekend worden verondersteld.

Het Amerikaanse Third Circuit (equivalent van ons gerechtshof) heeft de overwinning van Thomson Reuters op ROSS Intelligence bevestigd. Het gebruik van de koptitels uit de juridische databank van Reuters voor de ontwikkeling van een met die databank concurrerende AI-zoektool, valt niet onder fair use. Het betreft de eerste Amerikaanse uitspraak in hoger beroep over fair use in de context van AI.

Bent u graag up to date op het snijvlak van AI en recht? Meld u vandaag nog aan voor het aankomende Nationaal AI & Data Congres van donderdag 5 november.

Vorige week werd de afgelopen leergang van de Mr. S.K. Martens Academie feestelijk afgesloten met de diplomauitreiking. In het jaar daarvoor werkten de deelnemers tijdens masterclasses en online sessies aan actuele vraagstukken binnen het IE- en procesrecht, met veel aandacht voor de praktijk. Zo stond ook een oefenrechtbank op het programma, waarin deelnemers hun procesvaardigheden konden toepassen in een realistische setting.

We danken alle deelnemers, docenten en hoofddocenten voor hun inzet, betrokkenheid en bijdrage aan een inhoudelijk sterke en inspirerende leergang.

Met de afsluiting van deze lichting kijken we ook alweer vooruit. Eind november start een nieuwe groep met de officiële specialisatieopleiding op het gebied van intellectueel eigendoms- en procesrecht. De opleiding is bedoeld voor ervaren advocaten, rechters en (bedrijfs)juristen die hun kennis verder willen verdiepen en hun praktische vaardigheden willen aanscherpen.

Tijdens de opleiding komen onder meer procederen, bewijs, merkenrecht, auteursrecht en de invloed van AI op de rechtspraktijk aan bod. Door de kleinschalige opzet is er veel ruimte voor interactie, discussie en het uitwisselen van ervaringen met docenten en andere deelnemers.

De inschrijvingen voor de nieuwe lichting zijn nog geopend.
Voor aanmelden of een offerte op maat mail naar info@delex.nl.

Hof Den Haag 29 september 2026, IEF 23879; IT 5542; ECLI:NL:GHDHA:2026:2898 (Privacy First tegen de Staat). Privacy First komt in hoger beroep op tegen de afwijzing van haar vorderingen over artikel 126jj Sv, op grond waarvan politie en Koninklijke Marechaussee met ANPR-camera’s het kenteken, de locatie, het tijdstip en een foto van passerende voertuigen kunnen vastleggen en deze gegevens vier weken kunnen bewaren. Het hof stelt voorop dat deze systematische verwerking een inmenging vormt in het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer uit artikel 8 EVRM en tevens binnen het bereik van de artikelen 7 en 8 Handvest valt. De inmenging is volgens het hof wel “bij wet voorzien”: uit artikel 126jj Sv, het Besluit en de Regeling is voldoende voorzienbaar onder welke omstandigheden gegevens worden verzameld, hoe lang zij worden bewaard en onder welke voorwaarden zij kunnen worden geraadpleegd. De verwerking van ANPR-passagegegevens verschilt volgens het hof in aard en intensiteit van de bewaring van telecommunicatiegegevens, maar kan vanwege de schaal van de verwerking en de mogelijkheid om verplaatsingspatronen af te leiden wel degelijk een ernstige inmenging in de persoonlijke levenssfeer vormen. Daarom moeten de in de rechtspraak van het HvJ ontwikkelde eisen ten aanzien van toegang, toezicht en toetsing mede worden betrokken bij de beoordeling van de ANPR-regeling.

In deze gratis nieuwsbrief vindt u de jurisprudentie van IT & Recht. Handig voor jurisprudentielunches en als u zelf besprekingen voorbereidt.

Schrijf u hier in voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief van IT & Recht

Rb. Den Haag 13 juli 2026, IT 5540; ECLI:NL:RBDHA:2026:21811 (Marketing Strategies c.s. tegen [partij B] c.s.). In een geschil tussen aandeelhouders van een marketingonderneming vorderde Marketing Strategies onder meer volledige toegang, inclusief de hoogste beheerdersrechten, tot diverse digitale bedrijfssystemen en accounts, waaronder Google Workspace, softwareplatforms, domeinnamen, hostingomgevingen, socialmedia-accounts en API-diensten. Volgens Marketing Strategies hield de wederpartij essentiële digitale systemen en toegangsrechten onder zich, waardoor haar bedrijfsvoering werd belemmerd. De voorzieningenrechter wijst de vorderingen af. Hoewel uit de samenwerkingsovereenkomst volgt dat de wederpartij onder meer verantwoordelijk was voor het bouwen en onderhouden van de website en het platform van “Review Us” en voor het beheer van de bijbehorende socialmedia-accounts, bevat die overeenkomst geen afspraak waaruit volgt dat de gevorderde beheerdersrechten aan Marketing Strategies toekomen of aan haar moeten worden overgedragen. Ook uit andere aangevoerde feiten en omstandigheden kan de voorzieningenrechter een dergelijke verplichting niet afleiden. Daarnaast is niet zonder meer aannemelijk geworden dat het ontbreken van die beheerdersrechten de bedrijfsvoering daadwerkelijk blokkeerde: Marketing Strategies bediende nog een substantieel deel van haar klanten en uit de overgelegde screenshots konden de gestelde toegangsblokkades niet worden afgeleid. De rechter legt geen verplichting op om een back-up van de bedrijfsgegevens aan Marketing Strategies te verstrekken, maar acht de wederpartij gedurende het geschil wel gehouden regelmatig back-ups te maken en deze beschikbaar te houden.

Rb. Midden-Nederland 1 september 2026, IT 5539; ECLI:NL:RBMNE:2026:6275 ([eiseres sub 1 (C.V.)] c.s. tegen [gedaagde sub 1] c.s.). In een geschil over de samenwerking rond een project met modulaire wooneenheden vorderden de eisende vennootschappen onder meer dat gedaagden zouden stoppen met het gebruik van een bepaalde naam en de bijbehorende website, domeinnaam en socialmedia-accounts zouden overdragen. De voorzieningenrechter stelt vast dat de betreffende naam de (handels)naam is van twee van de eisende vennootschappen en aan hen toebehoort. Het verweer dat de naam slechts goodwill zou zijn, geen onderdeel van het verhuurbeheer vormde en alleen tijdelijk om praktische redenen door eisers werd gebruikt, acht de rechter onvoldoende onderbouwd. Gedaagden mogen de naam, of een daarvan slechts in geringe mate afwijkende naam, daarom niet langer gebruiken. De voorzieningenrechter overweegt daarnaast dat het recht op een domeinnaam niet wettelijk is geregeld en dat een domeinnaamhouder alleen tot overdracht kan worden verplicht wanneer daarvoor een rechtsplicht bestaat, bijvoorbeeld op grond van een overeenkomst of omdat registratie of gebruik tegenover een ander onrechtmatig is. Volgens de rechter geldt hetzelfde voor socialmedia-accounts. Gedaagden moeten de betreffende website, domeinnaam en accounts op onder meer Facebook, Instagram en X, inclusief de inloggegevens, binnen twee weken overdragen.

Rb. Den Haag 16 september 2026, IT 5538; ECLI:NL:RBDHA:2026:26910 (eiseres tegen de minister van Buitenlandse Zaken). In een procedure over de afwijzing van een visum voor kort verblijf verzocht de minister van Buitenlandse Zaken om beperkte kennisneming van profielen die onderdeel zijn van het algoritme Informatie Ondersteunend Beslissen (IOB). De rechtbank stelt voorop dat een verwijzing naar weigeringsgronden uit de Wet open overheid op zichzelf onvoldoende is voor toepassing van artikel 8:29 Awb. Voor beperkte kennisneming is een zelfstandige beoordeling vereist of sprake is van gewichtige redenen, waarbij ook het belang van de andere partij bij kennisneming van de processtukken, mede in het licht van het fair trial-beginsel, moet worden betrokken. De minister had aanvullend aangevoerd dat openbaarmaking van de profielen ertoe kan leiden dat toekomstige visumaanvragers daarop anticiperen, waardoor de effectiviteit en juistheid van de beoordeling van visumaanvragen ernstig kunnen worden geschaad.

Op woensdag 30 september 2026 organiseren we samen met het tijdschrift Berichten Industriële Eigendom het BIE-symposium. U kunt zich nog aanmelden.

Rb. Den Haag 2 september 2026, IT 5537; ECLI:NL:RBDHA:2026:25209 (eisers tegen de minister van Asiel en Migratie). In procedures over de afwijzing van vier asielaanvragen stond onder meer het mogelijke gebruik van CaseMatcher door de IND ter discussie. Omdat de betrokken beslismedewerker zich niet meer kon herinneren of CaseMatcher was gebruikt en dit dus niet kon worden uitgesloten, gaat de rechtbank er voor haar beoordeling van uit dat het programma bij de beoordeling van de asielaanvragen en daarmee bij de totstandkoming van de besluiten is gebruikt. Volgens de rechtbank is CaseMatcher geen AI-systeem in de zin van artikel 3 AI-verordening en evenmin een complex algoritme of black box. Het programma is een eenvoudige, rule-based zoek- en vindfunctionaliteit waarmee een geautoriseerde IND-medewerker kan zoeken naar eerder behandelde zaken en daarin opgeslagen documenten waarin bepaalde zoektermen voorkomen. De resultaten worden op datum of relevantie gerangschikt, waarbij onder meer de frequentie van een zoekterm en het vooraf toegekende gewicht van documenttypen worden betrokken. Volgens de rechtbank leert, redeneert of modelleert CaseMatcher niet en worden de zoekresultaten deterministisch en volgens vaste regels gegenereerd en gesorteerd. Omdat het resultaat van een zoekopdracht logisch herleidbaar is, kan CaseMatcher volgens de rechtbank ook niet worden gelijkgesteld met de complexe algoritmen die aan de orde waren in de rechtspraak over AERIUS en SyRI.