Online publicatie van strafvonnissen valt niet zonder meer onder journalistieke uitzondering AVG

HvJ EU 9 juli 2026, IT 5398; ECLI:EU:C:2026:564 (ND tegen Legal Newsdesk Sweden AB). In deze zaak beheert Legal Newsdesk Sweden de databank Lexbase, waarin tegen betaling kan worden gezocht naar personen en ondernemingen die het voorwerp zijn geweest van strafprocedures voor Zweedse gerechten. ND is in 2011 strafrechtelijk veroordeeld. Legal Newsdesk Sweden publiceert het desbetreffende vonnis in Lexbase, waar het tot februari 2024 toegankelijk blijft. Nadat ND om verwijdering van zijn persoonsgegevens heeft verzocht, worden deze niet onmiddellijk verwijderd, maar pas later op grond van het interne bewaarbeleid van Legal Newsdesk Sweden. ND vordert daarop voor de Attunda tingsrätt een schadevergoeding van 300.000 Zweedse kroon wegens schending van de AVG. Legal Newsdesk Sweden betwist de vordering en beroept zich op een publicatiecertificaat dat grondwettelijke bescherming van de vrijheid van meningsuiting verleent aan de in Lexbase gepubliceerde informatie. Volgens de verwijzende rechter brengt het Zweedse recht mee dat de AVG in een dergelijk geval niet van toepassing is en dat de betrokkene slechts beschikt over de mogelijkheid van strafvervolging wegens laster of een schadevordering wegens laster. De verwijzende rechter vraagt het Hof daarom in wezen of artikel 85 lid 1 AVG lidstaten toestaat om, buiten de in artikel 85 lid 2 genoemde journalistieke doeleinden of academische, artistieke of literaire uitdrukkingsvormen, van bepalingen van de AVG af te wijken ter bescherming van de vrijheid van meningsuiting en informatie, of de rechtsbescherming van een betrokkene mag worden beperkt tot rechtsmiddelen wegens laster en of het tegen betaling online beschikbaar stellen van openbare strafrechtelijke veroordelingen zonder bewerking of aanpassing kan worden aangemerkt als verwerking voor journalistieke doeleinden. 

Het Hof oordeelt dat artikel 85 lid 1 AVG lidstaten niet toestaat wettelijke maatregelen vast te stellen die verder gaan dan artikel 85 lid 2, voor zover daarmee van bepaalde hoofdstukken van de AVG wordt afgeweken voor verwerking voor andere doeleinden dan journalistieke doeleinden of academische, artistieke of literaire uitdrukkingsvormen. Artikel 85 lid 2 bepaalt uitputtend in welke context dergelijke vrijstellingen of afwijkingen kunnen worden toegepast, zodat deze strikt moeten worden uitgelegd. Hoofdstuk VIII AVG behoort bovendien niet tot de hoofdstukken waarvan artikel 85 lid 2 afwijking toestaat. Lidstaten kunnen daarom de daarin opgenomen rechtsmiddelen niet buiten toepassing laten en de rechtsbescherming van de betrokkene niet beperken tot strafrechtelijke vervolging of een schadevordering wegens laster. Voor het begrip ‘journalistieke doeleinden’ overweegt het Hof dat dit ruim moet worden uitgelegd, maar niet iedere openbaarmaking van informatie omvat. Verwerking voor journalistieke doeleinden moet ertoe strekken informatie, meningen of ideeën aan het publiek bekend te maken met inachtneming van de ethische regels en gedragscodes van het journalistieke beroep, na bewerking of aanpassing dan wel ten minste overeenkomstig een redactioneel beleid, en na verificatie van de betrokken feitelijke beweringen. Dat de activiteit online en tegen betaling plaatsvindt of betrekking heeft op strafrechtelijke veroordelingen, sluit een journalistiek doel op zichzelf niet uit. Het tegen betaling online toegankelijk maken van openbare documenten betreffende strafrechtelijke veroordelingen kan echter slechts als verwerking voor journalistieke doeleinden worden aangemerkt indien aan deze voorwaarden is voldaan. Volgens de gegevens waarover het Hof beschikt, lijkt de activiteit van Legal Newsdesk daaraan niet te voldoen, hetgeen de verwijzende rechter moet verifiëren.

51. Gelet op het voorgaande moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 85, lid 1, AVG aldus moet worden uitgelegd dat het zich ertegen verzet dat de maatregelen die de lidstaten op grond van deze bepaling specifiek nemen om, zoals van hen wordt verlangd, het recht op bescherming van persoonsgegevens in overeenstemming te brengen met het recht op vrijheid van meningsuiting en van informatie, tot gevolg hebben dat een persoon die strafrechtelijk is veroordeeld, wanneer persoonsgegevens met betrekking tot die veroordeling tegen betaling online aan het publiek beschikbaar worden gesteld, hiertegen uitsluitend in rechte op kan treden door een strafrechtelijke procedure wegens smaad te starten of een schadevergoedingsvordering wegens smaad in te stellen.

77. Gelet op een en ander moet op de derde vraag worden geantwoord dat artikel 85, lid 2, AVG aldus moet worden uitgelegd dat het tegen betaling online aan het publiek beschikbaar stellen van openbare documenten die betrekking hebben op strafrechtelijke veroordelingen, alleen kan worden beschouwd als een verwerking van persoonsgegevens voor „journalistieke doeleinden” in de zin van deze bepaling indien de verwerking tot doel heeft om informatie, meningen of ideeën openbaar te maken en de openbaarmaking plaatsvindt met inachtneming van de morele en ethische regels van het journalistieke beroep, na een vorm van be- of verwerking of ten minste overeenkomstig een redactionele lijn, en na verificatie van de juistheid van de betreffende feitelijke beweringen.