Vibe coding en het probleem van de auteursrechtelijke bescherming van software (preview)

Artikel door Fulco Blokhuis. Oorspronkelijk verschenen in AI-Forum 2026-1.

Inleiding: Vibe coding - een revolutie in softwareontwikkeling

Het werk van veel ontwikkelaars wordt steeds meer door generatieve AI (GenAI) gedaan. Software tools, zoals Lovable, Cursor, Claude Cowork, Codex en AI Studio kunnen werkende software ontwikkelen, testen en uitvoeren op basis van een of meerdere prompts. Deze vorm van programmeren wordt – sinds februari 2025[1] – vibe coding genoemd. Vibe coding is inmiddels mainstream aan het worden.

Met behulp van Claude wordt nu in een paar uur of dagen software gebouwd waar dat normaal maanden kostte. Ontwikkelaars in Silicon Valley sturen meerdere AI agents aan, ook wel agent coding genoemd. De agents schrijven zelf code, of delegeren die taak aan andere AI agents. OpenAI maakte bekend dat haar AI Agents een miljoen regels aan code hadden geschreven, aan de hand van een uitgebreide instructie, maar zonder menselijke interventie. Het aantal apps in de appstore is in december 2025 met 60% toegenomen.

Deze verschuiving van handmatig programmeren naar "prompten" heeft fundamentele gevolgen voor de juridische bescherming van software. Het traditionele auteursrechtelijke model gaat uit van menselijke creativiteit die zich uit in code, maar bij vibe-coding is de menselijke creativiteit verschoven naar de prompt, terwijl de AI de code schrijft. Dat roept de vraag op: is software nog te beschermen door het auteursrecht?

In dit artikel worden de auteursrechtelijke gevolgen van deze ontwikkeling geschetst.

Vibe coding in een notendop

Vibe coding is een ontwikkelmethode waarbij ontwikkelaars natuurlijke taal gebruiken om AI-modellen aan te sturen voor het genereren van functionele code. In plaats van regel voor regel te programmeren, beschrijft de 'vibe coder' de gewenste functionaliteit, (soms) vormgeving en 'sfeer' van de applicatie, waarna de AI de technische implementatie verzorgt. De GenAI-tool schrijft een werkende applicatie, een prototype, kan bugs verbeteren en de applicatie zelfs (laten) uitvoeren. Dit kan daarna met enkele prompts verbeterd of aangepast kan worden. Ook documentatie voor de software kan met GenAI gegenereerd worden.

Vibe coding heeft ook zijn weg gevonden naar de advocatuur. Er zijn wereldwijd advocaten die oplossingen voor hun workflow vibe coden. Op Legalquants.com delen advocaten hun vibecode-projecten. Van word-plugins, tot functies die vergelijkbaar zijn met legal AI tool Harvey.

Vibe coding is geen experimentele trend, maar levert snel productiewaardige software op die traditioneel maanden ontwikkeltijd zou vergen. Sommige developers klagen al dat ze inmiddels niet meer doen dan GenAI code te controleren.

Voor- en nadelen

Vibe coding heeft veel voordelen:

• Mensen die niet kunnen coderen kunnen nu werkende software of apps maken die anders niet gemaakt zouden worden.
   
• Het bouwen van software wordt veel toegankelijker en goedkoper.
   
• Het gaat bovendien sneller. Iteratiecycli worden korter, testen gaan sneller en in veel grotere omvang.
   
• Software op basis van weinig gebruikte programmeertalen (zoals de oude taal Cobol die gebruikt wordt in de financiële sector) kan beter onderhouden worden. Het nieuws zorgde in februari 2026 voor een gigantische daling van de aandelen van IBM: [2]

Er zijn ook nadelen:

• De generatieve AI tools zijn getraind op miljarden regels code, zonder dat de makers daarvoor toestemming hebben gegeven of zijn gecompenseerd. Er lopen in de VS al meer dan 90! rechtszaken over kwesties omtrent auteursrecht en generatieve AI.
  
  Een van de eerste rechtszaken tegen AI ging precies over dit onderwerp.[3]
   
• De security en begrijpelijkheid van de code vergt (vooralsnog menselijke) aandacht. Niet-techneuten kunnen nu ook software maken en dat vergroot kwetsbaarheden.
   
• AI‑code bevat aantoonbaar meer grote fouten (logic bugs, verkeerde afhankelijk-heden, misconfiguraties) dan puur handgeschreven code.[4]
   
• Junior developers krijgen minder werk en leren daarmee ook minder goed het vak.
   
• De developers begrijpen hun code minder goed.
   
• Er kleven ook open source licentierisico’s aan vibe coding. AI-tools zijn getraind op publieke code-repositories, waaronder code onder de GPL en andere copyleft-licenties. Wanneer een AI-tool code genereert die afgeleid is van dergelijke open source software, kan de gebruiker onbedoeld software creëren die inbreuk maakt.[5]
   
• Een ander nadeel is de beperkte bescherming van vibe code. Daar gaat dit artikel dieper op in.

Het auteursrechtelijk werkbegrip

Welke gevolgen heeft dit voor de auteursrechtelijke bescherming van software?

Het auteursrecht kan al sinds de jaren 80 software beschermen. In 1999 werd dat nader geregeld in de Softwarerichtlijn (91/250 EG).

Bescherming van software

Computerprogramma’s worden als “werken van letterkunde” beschermd door auteursrecht, en het begrip omvat ook voorbereidend ontwerpmateriaal.[6]

Artikel 1(3) van de Softwarerichtlijn 2009/24/EG[7] (“Software RI”) bepaalt dat computerprogramma's worden beschermd "wanneer het in die zin oorspronkelijk is, dat het een eigen schepping van de maker is". De bescherming ziet op “the expression in any form” van het programma (art 1(2); in de praktijk gaat het om wat in/als code (broncode/doelcode) is vastgelegd en daarmee de concrete vormgeving van het programma.​

Het auteursrecht beschermt niet functies, ideeën of concepten. Een object (het werk) komt alleen voor bescherming in aanmerking als het de persoonlijkheid van de maker weerspiegelt door vrije en creatieve keuzes. Keuzes die weliswaar vrij zijn, maar niet bijdragen aan een uniek, persoonlijk stempel van de maker, komen niet voor bescherming in aanmerking. Er moet sprake zijn van een eigen intellectuele schepping van de auteur, die diens persoonlijkheid weerspiegelt doordat hij vrije en creatieve keuzes heeft gemaakt, én van een voorwerp dat voldoende nauwkeurig en objectief identificeerbaar is. Dit is in diverse arresten uitgemaakt: Infopaq[8], Painer[9] , en Brombton[10], Cofemel[11], Levola[12], BSA[13] en recent Mio/Konektra[14] en Călinescu.[15]

De Softwarerichtlijn harmoniseert ook de kern-exploitatierechten: reproductie (incl. technisch noodzakelijke tijdelijke reproducties), bewerking/vertaling/adaptatie, en distributie (met uitputting na eerste verkoop in de EU voor die kopie, behalve verhuur). Een uitwerking van het beginsel dat inhoud vrij moet blijven om gebruikt te worden, is artikel 6 Software Rl, geïmplementeerd in artikel 45m Aw. Dat artikel staat toe dat de code van software door anderen dan de rechthebbenden gedecompileerd mag worden om een ander softwareprogramma erop te laten aansluiten.

Het volledige artikel is nu beschikbaar op AI-Forum, vrij toegankelijk via het proefabonnement.

[1] Andrej Karpathy muntte de term op 3 februari 2025 op X.

[2] https://www.reuters.com/business/ibm-posts-steepest-daily-drop-since-2000-after-anthropic-says-ai-can-modernize-2026-02-24/

[3] https://githubcopilotlitigation.com/

[4] https://en.wikipedia.org/wiki/Vibe_coding

[5] Het is verstandig om AI-gegenereerde code te scannen op dergelijke risico’s, net zoals een developer bij reguliere software moet aangeven welke open source software geïntegreerd is in de software die hij heeft gebouwd voor de opdrachtgever.

[6] Artikel 1(1) Softwarerichtlijn 2009/24/EG.

[7] De eerste EU‑softwarerichtlijn is Richtlijn 91/250/EEG van de Raad van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma’s. Deze is later vervangen door Richtlijn 2009/24/EG.

[8] HvJ EU 16 juli 2009, C-5/08, NJ 2011-29/30, nr. 288. mnt. Hugenholtz (Infopaq/Danske Dagblades Forening I).

[9] HvJ EG 1 december 2011, C-145/10, NJ 2013/66 (Painer).

[10] Hof HvJ EG arrest van 11 juni 2020, Brompton Bicycle, C‑833/18, EU:C:2020:461.

[11] HvJ EU 12 september 2019, IEF 18680, IEFbe 2938; ECLI:EU:C:2019:721 (Cofemel tegen G-Star Raw).

[12] HvJ EU 13 november 2018; IEF 22236; ECLI:EU:C:2018:899 (Levola/Smilde).

[13] HvJ EU, 22 december 2010, C-393/09 (BSA).

[14] HvJ EG 4 december 2025, C-580/23 & C-795/23 (Mio/Konektra).

[15] HvJ EG 19 maart 2026, C-649/23 (Călinescu).