Thomson Reuters wint ook in hoger beroep: geen fair use bij AI-training met headnotes

Het Amerikaanse Third Circuit (equivalent van ons gerechtshof) heeft de overwinning van Thomson Reuters op ROSS Intelligence bevestigd. Het gebruik van de koptitels uit de juridische databank van Reuters voor de ontwikkeling van een met die databank concurrerende AI-zoektool, valt niet onder fair use. Het betreft de eerste Amerikaanse uitspraak in hoger beroep over fair use in de context van AI.

Bent u graag up to date op het snijvlak van AI en recht? Meld u vandaag nog aan voor het aankomende Nationaal AI & Data Congres van donderdag 5 november.

Wat speelt er?

Westlaw, de juridische databank van Thomson Reuters, voorziet rechterlijke uitspraken van headnotes: korte, redactionele samenvattingen van de relevante rechtsregels en beslissingen. De onderliggende uitspraken zijn vrij beschikbaar, maar de headnotes zijn auteursrechtelijk beschermd, aldus Reuters.

ROSS ontwikkelt een AI-zoektool die bij juridische vragen relevante rechtspraak vindt. Voor de training gebruikt het bedrijf memo’s die zijn gebaseerd op de headnotes uit Westlaw. De headnotes zelf verschijnen niet in de antwoorden aan gebruikers van de tool.

Rechter Bibas oordeelde vorig jaar dat ROSS inbreuk maakt ten aanzien van 2.243 headnotes en verwierp het beroep op fair use. Vooral het commerciële, concurrerende gebruik en de mogelijke martkschade voor Reuters wogen hierbij zwaar. Voor een uitgebreide bespreking van de zaak kunt u terecht bij ons vorige artikel.

Wat oordeelt het hof?

Ook het hof verwerpt het beroep op fair use en bevestigt daarom de uitspraak van de rechtbank. Hieronder volgen de belangrijkste overwegingen in vogelvlucht. Benieuwd naar de volledige uitspraak? Deze leest u hier.

De headnotes zijn auteursrechtelijk beschermd

Let op: ROSS hoeft het gebruik van de headnotes alleen te verantwoorden voor zover die daadwerkelijk zijn beschermd. Daarom oordeelt het hof eerst over de auteursrechtelijke status van de headnotes.

De selectie en formulering van de headnotes bevatten voldoende creatieve keuzes, althans in de meeste gevallen (p. 10-13). De drempel voor originaliteit is namelijk “extremely low”. Zolang er sprake is van onafhankelijke creatie, zoals hier het geval, komt auteursrecht in beeld. De redacteurs van Reuters hadden enige vrijheid in hun woordkeuze en baseerden de headnotes op de rechtsregels die zij het belangrijkst vonden. Het hof benadrukt bovendien dat het Supreme Court (equivalent van onze Hoge Raad) de mogelijke auteursrechtelijke bescherming van headnotes in het algemeen heeft bevestigd.

Geen beroep op fair use

De headnotes zijn dus auteursrechtelijk beschermd. Is gebruik naar Amerikaans recht desondanks toegestaan op basis van fair use? In dit geval niet, luidt de conclusie. Verschillende factoren wegen mee:

De training is onvoldoende transformatief

Het gebruik van de headnotes door ROSS heeft geen transformatief doel of karakter (p. 16-20). De tool van ROSS helpt gebruikers, net als de database van Reuters, om relevante rechtspraak vinden. Het hof onderscheidt de zaak van Google Books, waar het doorzoekbaar maken van boeken een andere functie vervult dan het lezen daarvan. ROSS wil juist een commerciële vervanger van Westlaw bouwen. Bovendien is het kopiëren van de headnotes niet noodzakelijk om toegang te krijgen tot de onderliggende rechtsregels: ROSS had zelf trainingsmateriaal kunnen maken op basis van de vrij beschikbare uitspraken.

De aard en omvang van de gebruikte werken

Werken met veel creatieve elementen mogen over het algemeen minder snel gebruikt worden dan meer feitelijke en/of functionele werken. In dit geval weegt deze factor dan ook in het voordeel van ROSS. Dat gezegd hebbende, het hof benadrukt dat deze factor in de praktijk maar nauwelijks meeweegt (p. 21-22).

Wat de omvang van de gebruikte werken betreft wijkt het hof af van de rechtbank. Die oordeelde nog dat de werken niet substantieel werden gebruikt omdat de headnotes uiteindelijk niet aan gebruikers van de tool worden getoond. Het hof redeneert anders. Het gebruik betreft de voorafgaande trainingshandeling en daarbij zijn de headnotes integraal gekopieerd. Dat pleit tegen fair use, ook al zijn lang niet alle headnotes van Westlaw gebruikt (p. 22-23). 

De marktschade telt zwaar

Het hof kijkt zowel naar de specifieke concurrentie met Westlaw als naar de potentiële markt voor headnotes als AI-trainingsdata. De headnotes helpen Thomson Reuters om abonnees aan te trekken. Door ze te gebruiken voor een concurrerend platform, tast ROSS die commerciële waarde aan (p. 24-25). Daarnaast blijkt uit het bewijs dat de markt voor licenties op headnotes als trainingsdata zich snel ontwikkelt. Thomson Reuters gebruikt de headnotes bovendien al voor eigen AI-zoekproducten. Dat het bedrijf hiervoor nog geen licenties aan derden verstrekt, betekent volgens het hof niet dat die potentiële markt buiten beschouwing moet blijven. Ook deze factor pleit daarom tegen fair use (p. 26-27).

Wat betekent dit voor andere AI-zaken?

De reikwijdte van de uitspraak begrensd: de tool van ROSS is niet generatief, en de uitspraak zegt dus niks over fair use in het kader van de training van generatieve AI. Het hof onderscheidt de zaak dan ook uitdrukkelijk van de zaken Bartz en Kadrey, waar generatieve AI wel centraal staat. De eerste zaak is recent afgehandeld met een recordschikking. De tweede loopt inmiddels in hoger beroep. De laatste ontwikkelingen leest u zoals gewoonlijk op AI-Forum.