Meta tegen Bits of Freedom: niet-geprofileerde feeds onder de Digital Services Act

Hof Amsterdam 10 maart 2026, IT&R 5132; ECLI:NL:GHAMS:2026:594 (META PLATFORMS IRELAND LTD. tegen STICHTING BITS OF FREEDOM). Deze zaak tussen Meta Platforms Ireland Ltd. en Stichting Bits of Freedom betreft een kort geding over de manier waarop Facebook en Instagram hun aanbevelingssystemen tonen aan gebruikers. Bits of Freedom stelde dat Meta in strijd handelde met de regels van de Digital Services Act (DSA), omdat gebruikers niet op een duidelijke en blijvende manier konden kiezen voor een niet-geprofileerde feed, zoals een chronologische tijdlijn. In eerste aanleg oordeelde de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam op 2 oktober 2025 dat Meta binnen twee weken maatregelen moest nemen om deze keuzeoptie duidelijk en permanent beschikbaar te maken op bepaalde onderdelen van Facebook en Instagram. Aan dit bevel werd een dwangsom verbonden van €100.000 per dag met een maximum van €5.000.000. Meta ging hiertegen in hoger beroep en voerde onder meer aan dat Bits of Freedom geen spoedeisend belang meer had en dat de interface van de platforms al voldoende mogelijkheden bood om naar een niet-geprofileerde feed te schakelen. Bits of Freedom stelde in incidenteel hoger beroep dat het maximum van de dwangsom te laag was en dat de keuzeopties voor gebruikers nog steeds niet voldoende toegankelijk waren.

Het hof oordeelt dat het spoedeisend belang van Bits of Freedom wel degelijk aanwezig is, omdat de vorderingen erop gericht zijn een voortdurende mogelijke overtreding van de DSA te beëindigen en de vrijheid van informatiegaring van gebruikers te beschermen. Het hof volgt Meta wel in zoverre dat de bestaande interface, met een keuzemenu via een pijlsymbool, voldoende duidelijk kon zijn voor gebruikers om naar een niet-geprofileerde feed te navigeren. Wel vindt het hof dat het door de voorzieningenrechter vastgestelde maximum van de dwangsom onvoldoende prikkel vormde voor een onderneming met de omvang en financiële positie van Meta. Daarom vernietigt het hof het vonnis gedeeltelijk en verhoogt het maximum van de dwangsom van €5.000.000 naar €10.000.000, terwijl het vonnis voor het overige wordt bekrachtigd. Meta moet de opgelegde aanpassingen naleven, maar dat de sanctie bij niet-naleving is verzwaard om effectieve naleving te waarborgen.

3.7. “Met haar grieven 1 en 2 bestrijdt Meta Ierland dat Bits of Freedom spoedeisend belang heeft bij haar vorderingen.

Het hof is, net als de voorzieningenrechter, van oordeel dat de vorderingen van Bits of Freedom naar hun aard, zowel in eerste aanleg als in hoger beroep, spoedeisend zijn. Zij strekken immers ertoe (gesteld) voortdurend onrechtmatig handelen door handelen in strijd met de DSA tegen te gaan en voorts om de vrijheid van informatiegaring van de gebruikers van Facebook en Instagram te beschermen. Dit grondrecht is onderdeel van de vrijheid van meningsuiting en wordt mede beschermd door de door Bits of Freedom ingeroepen DSA-bepalingen.

In eerste aanleg, bij het aanbrengen van de zaak in hoger beroep en het wijzen van het arrest in het schorsingsincident gold daarnaast dat de maatschappelijke risico’s waartegen

de DSA beoogt te beschermen zich in het bijzonder deden gelden, nu het ging om de periode rond de Tweede Kamerverkiezingen die op 29 oktober 2025 zijn gehouden. Dat die periode nu voorbij is doet niet af aan het spoedeisend belang dat voortvloeit uit de aard van de vorderingen.

Met de schorsing van de tenuitvoerlegging van het bestreden vonnis tot 31 december 2025 is voorts een nieuwe situatie ontstaan. Meta Ierland stelt dat de bevolen wijzigingen op 6 januari 2026 zijn doorgevoerd. Zij heeft voorts toegelicht dat de wijzigingen voor ongeveer 4% van de gebruikers van Facebook en/of Instagram, tot en met halverwege maart 2026 nog niet zichtbaar zullen zijn in verband met het opsporen van glitches, bugs of andere technische problemen als gevolg van de doorgevoerde wijzigingen. Niet ter discussie staat dat dit een klein percentage maar in absolute zin een aanzienlijk aantal gebruikers is. Het belang van Meta om haar aldus en opnieuw meer tijd te gunnen om haar processen, kort gezegd, in te richten conform de eisen die volgen uit de DSA, legt in de gegeven omstandigheden onvoldoende gewicht in de schaal tegenover het belang van Bits of Freedom dat een onmiddellijke voorziening bij voorraad wordt getroffen.”

3.11. “Met grief II betoogt Bits of Freedom dat de keuze voor een niet-geprofileerde feed op de iOS-app van Instagram en de niet-geprofileerde opmerkingensectie via de iOS-app, Android en website van Instagram niet rechtstreeks en gemakkelijk toegankelijk zijn. Het is voor gebruikers van Instagram onvoldoende duidelijk dat zij via het “ [symbool] ”-symbool, naast het “ [teken] ”-teken op de Instagram-startpagina (de feed) van de iOS-app en in de opmerkingensectie van Instagram (iOS-app, Android en website) kunnen navigeren naar de niet op profilering gebaseerde versies van de feed en de opmerkingensectie.

Bits of Freedom kan niet worden gevolgd in dit betoog. Meta Ierland heeft onweersproken toegelicht dat het “ [symbool] ”-symbool een pijl naar beneden weerspiegelt die, als daarop wordt geklikt, de weg opent naar andere optie(s). Voldoende aannemelijk is voorts dat het “ [symbool] ”-symbool een gebruikelijk symbool voor een keuzemenu is. Dat wordt niet anders doordat keuzemenu’s ook op andere manieren kunnen of plegen te worden aangeduid dan met dit “ [symbool] ”-symbool en het (technisch) mogelijk is voor Meta Ierland om dat ook te doen. Voorshands is dan ook voldoende aannemelijk dat het voor Instagram-gebruikers voldoende duidelijk is hoe kan worden geschakeld naar het niet-geprofileerde aanbevelingssysteem.”

3.13. “Grief III van Bits of Freedom gaat over de aan de veroordeling van Meta Ierland verbonden dwangsommen. De hoogte van de dwangsom, die een prikkel tot nakoming vormt, dient te worden vastgesteld naar de aard en omstandigheden van het geval, in het bijzonder ook de financiële toestand en het gedrag van de schuldenaar. Tot de omstandigheden van het geval kunnen ook de feitelijke gevolgen behoren die voor de schuldenaar voortvloeien uit het daadwerkelijk verbeuren van dwangsommen. Dit geldt onverkort in hoger beroep, waarin – binnen het door de grieven ontsloten gebied – een nieuwe beoordeling plaatsvindt. Er is geen grief gericht tegen het bedrag per dag van € 100.000,-. Bits of Freedom is het niet eens met de maximering van de dwangsom door de voorzieningenrechter tot € 5.000.000,-. In de gegeven omstandigheden, waaronder de financiële toestand van Meta Ierland en met name de periode waarbinnen het maximum zal zijn ‘volgelopen’, vormt het door de voorzieningenrechter gestelde maximum een onvoldoende prikkel tot nakoming van de aan Meta Ierland opgelegde bevelen. Het hof ziet hierin aanleiding om het maximum van de dwangsommen te verhogen naar € 10.000.000,-. Voor het verhogen van het maximum naar € 100 miljoen, zoals Bits of Freedom voorstaat, ziet het hof in de gegeven situatie onvoldoende aanleiding. Grief III van Bits of Freedom slaagt dus ten dele.”