Gepubliceerd op donderdag 19 november 2026
IT 5661
Rechtbank Limburg ||
17 nov 2026,
Rechtbank Limburg 17 nov 2026,, IT 5661; ECLI:NL:RBLIM:2026:11428 (eiser tegen het college), https://itenrecht.nl/artikelen/gemeente-mag-persoonsgegevens-van-vader-blijven-verwerken-voor-controle-bijstandsuitkering-dochter

Gemeente mag persoonsgegevens van vader blijven verwerken voor controle bijstandsuitkering dochter

Rb. Limburg 19 oktober 2026, IT 5661; ECLI:NL:RBLIM:2026:11428 (eiser tegen het college). De rechtbank heeft geoordeeld dat de gemeente Roerdalen persoonsgegevens van een vader mag blijven verwerken voor de controle van de bijstandsuitkering van zijn inwonende dochter. Eiser woont samen met zijn meerderjarige dochter, die een uitkering ontvangt op grond van de Participatiewet. Om te controleren of de kostendelersnorm van toepassing is en of zich wijzigingen voordoen die van invloed zijn op het recht op of de hoogte van de uitkering, laat de gemeente maandelijks via het Inlichtingenbureau geautomatiseerde controles uitvoeren. Daarbij worden ook persoonsgegevens van medebewoners verwerkt. Eiser maakte bezwaar tegen deze verwerking en verzocht de gemeente zijn persoonsgegevens los te koppelen van die van zijn dochter. Volgens hem ontbrak een wettelijke grondslag en was de verwerking in strijd met de beginselen van proportionaliteit, subsidiariteit en transparantie en met artikel 8 EVRM. Het college wees zijn verzoek af en verklaarde zijn bezwaar ongegrond. Eiser stelde daarop beroep in bij de rechtbank.

De rechtbank stelt voorop dat de verwerking is gebaseerd op artikel 6 lid 1 onder e AVG, omdat deze noodzakelijk is voor de vervulling van een taak van algemeen belang. Op grond van artikel 21 AVG moet de verwerkingsverantwoordelijke na een bezwaar tegen de verwerking aantonen dat sprake is van dwingende gerechtvaardigde gronden die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene, of van gronden die verband houden met een rechtsvordering. Het college had in de beslissing op bezwaar slechts gesteld dat eiser geen bijzondere omstandigheden had aangevoerd die aanleiding gaven om de verwerking te beëindigen. Daarmee had het college een onjuist uitgangspunt gehanteerd en onvoldoende gemotiveerd waarom de verwerking mocht worden voortgezet. In beroep heeft het college dit motiveringsgebrek echter hersteld. Op grond van de artikelen 18, 18a en 22a Participatiewet moet het college onder meer controleren of bijstandsuitkeringen rechtmatig worden verstrekt en of de kostendelersnorm van toepassing is. Het Inlichtingenbureau voert hiervoor geautomatiseerde controles uit en verstrekt de gemeente een melding wanneer zich een relevante wijziging voordoet. Als geen wijziging wordt vastgesteld, worden de persoonsgegevens van eiser niet daadwerkelijk door het college verstuurd of opgevraagd en krijgt het college daarin geen inzage. De rechtbank acht de gevolgen voor eiser daarom relatief gering. Daarnaast heeft het college voldoende gemotiveerd dat aan minder ingrijpende alternatieven belangrijke bezwaren kleven, onder meer vanwege de uitvoerbaarheid en het tijdig kunnen signaleren van wijzigingen. De rechtbank oordeelt dat de gerechtvaardigde gronden voor de verwerking in dit geval zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van eiser en dat de verwerking niet in strijd is met de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit of artikel 8 EVRM. Het beroep wordt gegrond verklaard en de beslissing op bezwaar wegens het motiveringsgebrek vernietigd, maar de rechtsgevolgen blijven op grond van artikel 8:72 lid 3 onder a Awb in stand. Het college hoeft daardoor niet opnieuw op het bezwaar te beslissen en mag de gegevensverwerking voortzetten.

Beoordeling door de rechtbank

7. De rechtbank overweegt dat het college in de beslissing op bezwaar – kort gezegd – heeft aangegeven dat eiser geen bijzondere omstandigheden heeft ingebracht op grond waarvan moet worden geoordeeld dat in zijn geval de gegevensverwerking gestaakt moet worden. Zoals de rechtbank hiervoor ook onder 6 heeft overwogen, is dat echter een onjuist uitgangspunt. Wanneer een betrokkene bezwaar maakt tegen de verwerking van zijn persoonsgegevens, is het aan de verwerkingsverantwoordelijke om de verwerking te staken of om aan te tonen dat er dwingende gerechtvaardigde gronden zijn die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene in de zin van artikel 21, eerste lid, van de AVG.2 Het college heeft dat echter nagelaten, zodat sprake is van een motiveringsgebrek. Het beroep is daarom gegrond en de rechtbank zal de beslissing op bezwaar vernietigen. De rechtbank ziet wel aanleiding om de rechtsgevolgen in stand te laten. Hierover overweegt zij als volgt.

8. In het verweerschrift en ter zitting heeft het college aangegeven dat zij als taak heeft om de rechtmatigheid van de door haar verstrekte uitkeringen te controleren, waarvoor het nodig is om gegevens over uitkeringsgerechtigden te controleren. Dat gebeurt door middel van het inlichtingenbureau, dat hiervoor is opgezet door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Vereniging van Nederlandse gemeenten. Bij het inlichtingenbureau kunnen gemeenten doorgeven welke inwoners een uitkering op grond van de Participatiewet ontvangen en welke (rechtmatigheids)signalen zij willen ontvangen, die allen van invloed kunnen zijn op het recht op of de hoogte van een uitkering. Het inlichtingenbureau controleert elektronisch (naar de rechtbank begrijpt: door middel van een geautomatiseerd systeem) op verzoek van het college of er wijzigingen hebben plaatsgevonden die van invloed zijn op het recht op of de hoogte van de uitkering, en zo ja, dan krijgt het college daar een melding van. Als er geen wijziging heeft plaatsgevonden, dan worden de persoonsgegevens van eiser weliswaar (automatisch) gecontroleerd door het informatiebureau – als onderdeel van het verzoek van het college om de uitkeringsgerechtigheid van de dochter van eiser te controleren – maar de gegevens van eiser worden niet daadwerkelijk door het college verstuurd of opgevraagd, noch krijgt het college daar inzage in. De gevolgen voor eiser zijn daarom relatief gering. Verder heeft het college in het kader van proportionaliteit en subsidiariteit gekeken of zij haar doel op een minder ingrijpende wijze kan bereiken, maar gemotiveerd aangegeven dat aan de beschikbare alternatieve grote bezwaren kleven, zoals het in gevaar komen van de mogelijkheid om vroegtijdig wijzigingen te signaleren of in de uitvoerbaarheid.

9. De rechtbank is van oordeel dat het college met het verweerschrift en wat is besproken ter zitting voldoende heeft gemotiveerd dat er gerechtvaardigde gronden voor de verwerking van persoonsgegevens bestaan, die in dit geval zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van eiser, en dat de verwerking niet in strijd is met de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit of anderszins met het EVRM. Anders dan eiser lijkt te stellen, krijgt het college niet maandelijks de informatie van eiser en is duidelijk dat de verwerking die plaatsvindt bedoeld is voor de goede uitvoering van de Participatiewet. Het standpunt van eiser dat er een gebrek is aan transparantie, kan de rechtbank dan ook niet (langer) volgen. Dat verder op de dochter van eiser (ook) een informatieplicht geldt, op grond waarvan het college ook zou moeten worden geïnformeerd over wijzigingen, laat onverlet dat het college ook actief kan, en mag, controleren op de goede uitvoering van de Participatiewet. Het motiveringsgebrek is daarmee alsnog in de beroepsfase hersteld.