Auteursrecht op door AI gegenereerde output? De VS en EU zijn kritisch, maar India opent de deur

Kan een werk auteursrechtelijk beschermd zijn wanneer de vormgeving volledig door een AI-systeem is bepaald? Ja, aldus het Indiase Copyright Office. Het door DABUS gegenereerde beeld A Recent Entrance to Paradise voldoet aan de originaliteitsdrempel. DABUS kan zelf geen auteur zijn, maar zijn ontwikkelaar Stephen Thaler wel. Dezelfde Thaler wiens verzoek om bescherming van hetzelfde werk een halfjaar terug in de Verenigde Staten nog definitief strandde. Slaat India daarmee een andere route in dan de VS en naar alle waarschijnlijkheid ook de Europese Unie? Dat lichten we toe.

Eén afbeelding, twee juridische uitkomsten

A Recent Entrance to Paradise is gegenereerd door DABUS, een door Thaler ontwikkeld AI-systeem. Volgens Thaler kwam de afbeelding geheel autonoom tot stand, zonder prompt of menselijke tussenkomst. Wel zat Thaler achter de configuratie van het systeem: met behulp van zelfgemaakte foto’s en korte beschrijvingen trainde hij DABUS om zelfstandig beelden voort te brengen.

Thaler probeerde de afbeelding eerst in de Verenigde Staten te registreren. In zijn aanvraag vermeldde hij het AI-systeem als auteur en zichzelf als eigenaar van het werk. Het US Copyright Office weigerde de registratie, omdat het Amerikaanse auteursrecht een menselijke auteur vereist. Zowel de rechtbank als het gerechtshof bevestigden die beslissing. Of Thaler zelf als auteur kon worden aangemerkt, werd niet inhoudelijk beoordeeld, omdat hij die stelling niet (tijdig) had aangevoerd. De vraag bij welke mate van menselijke betrokkenheid in de context van AI-systemen auteursrechtelijke bescherming mogelijk is, bleef dus onbeantwoord. Op 2 maart 2026 weigerde het Amerikaanse Supreme Court Thalers beroep te behandelen. Daarmee gaf de hoogste rechter geen inhoudelijk oordeel, maar bleef de uitspraak wel in stand.

Ondertussen had Thaler voor hetzelfde beeld een registratieaanvraag ingediend bij het Indiase Copyright Office. Ook daarin vermeldde hij DABUS als auteur en zichzelf als eigenaar. Het Indiase Office bood hem tijdens de procedure de mogelijkheid de aanvraag te wijzigen en zichzelf als auteur op te geven. Thaler weigerde dat, omdat hij eraan vasthield dat DABUS als auteur moest worden erkend. Het Office wees die aanvraag uiteindelijk af, maar kwam inhoudelijk tot een ander oordeel dan de Amerikaanse instanties.

AI-output als auteursrechtelijk beschermd werk

Het Indiase Copyright Office maakt voor zijn beslissing een principieel onderscheid tussen twee vragen: (i) is de afbeelding voldoende origineel om als auteursrechtelijk werk te kunnen gelden en (ii) zo ja, aan wie moet het auteurschap juridisch worden toegerekend?

Originaliteit staat los van auteurschap

Voor de eerste vraag staat de vormgeving van het werk centraal. Naar Indiaas recht hoeft een werk niet nieuw, inventief of artistiek hoogstaand te zijn. Vereist is dat het zelfstandig tot stand is gekomen en een minimale mate van creativiteit bezit (r.o. 42). Onafhankelijke totstandkoming en de afwezigheid van kopiëren zijn daarbij noodzakelijk, maar niet altijd voldoende. De vormgeving mag niet uitsluitend triviaal, alledaags of mechanisch bepaald zijn. Al met al passeert A Recent Entrance to Paradise de benodigde drempel. De afbeelding bevat een specifieke ordening van kleuren, vormen en andere elementen. Nergens blijkt uit dat DABUS een bestaand werk heeft gereproduceerd. Dat het resultaat door middel van algoritmische processen is voortgebracht, maakt het volgens het Office niet automatisch onorigineel.