Misbruik van procesrecht door ondermaatse AI-gegenereerde stukken, aldus rechtbank
Het gebruik van Large Language Models zoals ChatGPT duikt steeds vaker op in procedures. Soms blijft het bij een opvallende verwijzing of een twijfelachtig citaat. Soms gaat het mis, met verzonnen bronnen of onbegrijpelijke juridische redeneringen. In twee recente uitspraken laat de rechter zien waar de grens ligt. Eén daarvan springt eruit, omdat er misbruik van procesrecht wordt vastgesteld, mede vanwege het klakkeloos gebruik van AI-gegenereerde processtukken.
Rb. Oost-Brabant 24 december 2025: misbruik van procesrecht door ondermaatse AI-processtukken
In ECLI:NL:RBOBR:2025:8495 gaat het om een executiegeschil. Eisers willen dat gedaagden de tenuitvoerlegging van een eerder kortgedingvonnis staken, zolang een notariële huurkoopakte niet is verleden en de “volledige marktwaarde” niet is vastgesteld en voldaan. De kantonrechter wijst de vorderingen af en concludeert stevig: geen kennelijke misslag, geen noodtoestand en geen overige omstandigheden die schorsing rechtvaardigen.
Vervolgens veroordeelt de kantonrechter eisers tot vergoeding van de volledige proceskosten. Dit terwijl zij constateert dat een dergelijke veroordeling alleen denkbaar is in “buitengewone omstandigheden”, zoals misbruik van procesrecht of onrechtmatige daad. Hier is sprake van misbruik van procesrecht, vanwege drie omstandigheden:
Ten eerste baseren eisers hun vordering op stellingen waarvan zij hadden moeten begrijpen dat die onjuist waren, gelet op wat al onherroepelijk was beslist. Ten tweede voerden zij in wezen dezelfde discussie opnieuw, terwijl over de kern al definitief was geoordeeld. Ten derde, en dat is hier zo opvallend, merkt de kantonrechter expliciet op dat eisers hun processtukken (naar eigen zeggen) met behulp van een AI-instrument hadden opgesteld en dat die stukken onbegrijpelijke verwijzingen en juridische onjuistheden bevatten. Volgens de rechter hadden eisers dit moeten controleren of laten controleren, bijvoorbeeld door een raadsman. De rechter spreekt van “ondermaatse, door AI geproduceerde processtukken”. Dat het “zonder meer gebruiken” van dergelijke AI-stukken extra tijd en moeite van de wederpartij vergt, draagt bij aan het oordeel dat sprake is van misbruik van procesrecht.
De kern is dus niet dat AI-gebruik verboden is in de rechtszaal. De kern is dat het onkritisch indienen van juridisch ondeugdelijke, door AI gegenereerde stukken procesrechtelijk kan terugkaatsen.
Het volledige artikel, met daarin de andere bespreking en een aanvullende lijst met links naar zaken waarin ChatGPT een rol speelde, is beschikbaar op AI-Forum. U kunt daar kosteloos een proefabonnement afsluiten.
